هانیبال الخاص، پیر نقاشی

 هانیبال الخاص هنرمندی است که چندین نسل از هنرمندان نقاش ایران خود را مدیون او می‌ دانند چرا که در کلاس‌ های او اولین درس ‌های نقاشی را یاد گرفتند.


هانيبال الخاص، پير نقاشي

هانیبال الخاص سال 1309 از پدر و مادری آشوری در کرمانشاه به دنیا آمد. او نقاشی را از سنین نوجوانی و در کلاس درس استادانی اغاز کرده که ادامه ‌دهنده راه کمال الملک در هنر نقاشی بودند. اولین استاد حرفه‌ای او جعفر پتگر بود که به‌عنوان یک نقاش واقع گرا شهرت دارد. تحت‌تأثیر همان آموزش‌ها بود که الخاص به سمت نقاشی پرتره گرایش پیدا کرد و در دوران جوانی آثار بسیاری را با این شیوه خلق کرد. الخاص پس از آن سال‌ ها راه آمریکا را در پیش گرفت تا طبیب شود اما گردش روزگار چنین بود که باز هم او را در راه هنر قرار داد و موجب شد از«آرت انستیتو» سر دربیاورد و به یادگیری هنر نقاشی به سبک و سیاقی کاملا متفاوت از آن چه در ایران یادگرفته بود بپردازد. او بیش از یک دهه را در آن کشور سپری کرد و علاوه بر تحصیل به کار نیز پرداخت و حضور در فضای حرفه‌ای را تجربه کرد اما پس از آن به ایران بازگشت و انتقال تجربیات خود به نسل ‌های بعدی را آغاز کرد. الخاص در مجموع 35 سال به تدریس مشغول بود. او پنج سال در هنرستان پسران، شش سال در دانشکده مانتیسلو ایالت ایلینوی آمریکا با سمت مدیرگروه و دانشیار، 17 سال در دانشکده هنرهای زیبای دانشگاه تهران و سال به‌ طور موقت در دانشگاه آزاد اسلامی تدریس کرد. خیلی ‌ها این هنرمند را به ‌عنوان آغازگر طراحی فیگوراتیو در نقاشی نوگرا ایران می ‌شمارند. او سالیان سال به نقاشی به همین شیوه ادامه داد و بسیاری از هنرمندان نسل‌ های بعدی خود را تحت ‌تأثیر قرار داد. تا کنون بیش از 100 نمایشگاه اختصاصی و بیش از 200 نمایشگاه گروهی در ایران، اروپا، کانادا آمریکا و استرالیا داشته ‌است.

اولین استاد حرفه‌ای او جعفر پتگر بود که به‌عنوان یک نقاش واقع گرا شهرت دارد. تحت‌تأثیر همان آموزش‌ها بود که الخاص به سمت نقاشی پرتره گرایش پیدا کرد و در دوران جوانی آثار بسیاری را با این شیوه خلق کرد. الخاص پس از آن سال‌ ها راه آمریکا را در پیش گرفت تا طبیب شود اما گردش روزگار چنین بود که باز هم او را در راه هنر قرار داد و موجب شد از«آرت انستیتو» سر دربیاورد و به یادگیری هنر نقاشی به سبک و سیاقی کاملا متفاوت از آن چه در ایران یادگرفته بود بپردازد.

او در گفتگویی درباره آخرین موضوع ‌هایی که برای نقاشی‌ های خود انتخاب کرده، گفت: «من گاهی اوقات به موضوعی گیر می‌ دهم؛ این موضوعات کلی هستند مثلاً تاریخ یا مینیاتور. تازگی ‌ها می ‌خواهم کمی روی جنگ‌ های زشت جهانی کار کنم. من در مورد حلبچه قبلاً کار کرده بودم. حالامی خواهم به ناکازاکی، هیروشیما و همه جاهایی که در آن جنگ رخ داده، بپردازم. این قرار نیست با یک دید تلخ باشد؛ با این دید که مثلاً چطور آدمی تصمیم می ‌گیرد که عده‌ای را بکشد. حتی روی اتفاقات طبیعی ‌ای که می ‌افتد؛ سیل یا توفانی که آدم‌های زیادی را می‌ کشد. روی این موضوعات دارم کار می‌ کنم. مقداری هم روی یک اسطوره آشوری به نام اینانا که الهه عشق است کار کرده ام. روی موضوع رستم و سهراب هم دارم کار می‌ کنم. به نوعی آن را دستکاری کرده ام، چون دلم نمی‌ خواهد رستم پسرش را بکشد. دوست دارم با هم آشتی کنند. روی موضوع کودکان ناقص الخلقه که با حالت ‌های خاصی به دنیا می ‌آیند هم می ‌خواهم کار کنم.»

هانيبال الخاص، پير نقاشي

الخاص به غیر از کار در دنیای نقاشی در عالم ادبیات نیز حضور دارد. او از سال 53 تا 57 به نوشتن نقد هنری در روزنامه ‌ها مشغول بود و آثار بسیاری درباره نمایشگاه‌ های آن زمان در ایران نوشت. علاوه بر آن تا کنون برای ده‌ها کتاب روی جلد کشیده و برای اشعار بسیاری دست به تصویر‌سازی‌ زده است. خود او در طول دوران فعالیتش چهار کتاب در آموزش هنری تالیف کرده ‌است. علاوه بر این به زبان آشوری، هزاران بیت، دوبیتی، هایکو، قصیده، منظومه و غزل سروده و 150 غزل حافظ را به زبان آشوری، با حفظ وزن و قافیه و معنا و طنز، ترجمه کرده‌است. از نیما یوشیج، ایرج میرزا، میرزاده عشقی و پروین اعتصامی نیز آثاری را به آشوری برگردانده ‌است. یکی دیگر از فعالیت‌ های الخاص در سال‌ های پیش از انقلاب تاسیس گالری گیلگمش بود. در آن گالری آثار بسیاری از هنرمندان نوگرا و مدرن ایرانی به نمایش گذاشته شد. این گالری به ‌مدت دو سال فعال بود. الخاص در نمایشگاه ‌هایش با طنز و ابتکارهای مختلف مانند: برپایی هپنینگ‌ ها، انتخاب محیط انبار برای نمایشگاه، نمایش نقاشی‌ های پر از هزلیات عبید زاکانی و مولوی کوشیده تا سلیقه مخاطبان همیشگی و جزم‌اندیش گالری ‌ها را به هم بزند. الخاص تاکنون به جز هزاران تابلوی کوچک و بزرگ، 300 متر مربع نقاشی دیواری و سه پرده 15 قطعه‌ای و 4 پرده 8 قطعه‌ای آفریده‌ و یکی از مهم ‌ترین آثار هانیبال تابلوی 15 قطعه‌ای آفرینش است.

بخش هنری تبیان